Podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego (MRU) są cennym zabytkiem sztuki fortyfikacyjnej XX w. i atrakcyjnym obiektem turystycznym regionu lubuskiego jako największe w Europie pozostałości fortyfikacji.

Fortyfikowanie MRU rozpoczęło się w 1936 r., a już do wybuchu wojny Niemcy wybudowali 106 żelbetonowych bunkrów, w tym 21 połączono siecią podziemnych tuneli o łącznej długości ponad 30 kilometrów i głębokości do 40 metrów. Potężny system fortyfikacji, uzupełniony zaporami miał zabezpieczyć najważniejszy odcinek wschodniej granicy Niemiec. Stał się, po Linii Maginota, jednym z najciekawszych kompleksów fortyfikacyjnych w Europie.

Międzyrzecki Rejon Umocniony rozciąga się na przestrzeni blisko 80 kilometrów pomiędzy Gorzowem Wielkopolskim a Zieloną Górą. Labirynt tuneli, dworców kolejowych i hal, wybudowanych kilkadziesiąt metrów pod ziemią, fascynuje rozmachem przedsięwzięcia, nowatorskimi rozwiązaniami technicznymi. Militarny system umocnień wzmocniony zaporami, zbudowanych został przez Niemców w latach 1934–1944 dla obrony wschodniej granicy. Zaliczany jest po Linii Maginota do najciekawszych europejskich kompleksów fortyfikacyjnych. O jego budowie, podobnie jak w przypadku słynnych umocnień na granicy Francji, zadecydowała błędna ocena przyszłej strategii prowadzenia wojen. Budowy fortyfikacji nigdy nie zakończono zgodnie z opracowanymi planami. Do wybuchu drugiej wojny światowej zrealizowano około jedną trzecią założeń. Prace zostały wstrzymane na rozkaz Hitlera w 1938 roku z uwagi na wysokie koszty i zmianę doktryny wojennej. Wojnę pozycyjną zastąpiła blitzkrieg. Podczas wojny podziemne tunele zaadaptowane zostały przez firmę Daimler-Benz na pomieszczenia fabryczne, w których produkowano i naprawiano silniki lotnicze. Fortyfikacje odegrały pewną rolę w styczniu 1945 roku, powstrzymując przez trzy dni natarcie wojsk radzieckich, co ułatwiło Niemcom zajęcie pozycji obronnych na linii Odry. Po wojnie, na krótko, część obiektów służyła celom wojskowym, wiele wysadzono w celu pozyskania stali pancernej. W planach wykorzystania budowli było także przeznaczenie części podziemi na magazyny odpadów radioaktywnych.

Ruch turystyczny na terenie fortyfikacji trwa cały rok. W okresie zimowania nietoperzy od listopada do marca, ograniczony jest tylko do jednego obiektu. Całość zbudowanych przez Niemców linii schronów bojowych ciągnie się przez ponad 100 kilometrów. Centralny fragment tworzą bunkry w rejonie Międzyrzecza połączone podziemnymi tunelami o długości ponad 30 kilometrów. Zwiedzanie zabytku odbywa się pod opieką przewodnika. Jedna z podziemnych tras turystycznych bierze początek w wsi Pniewo, inna zaczyna się koło miejscowości Boryszyn.

Podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego są największym i najważniejszym zimowiskiem nietoperzy w Polsce. Co roku zimuje tam od 20 000 do 30 000 osobników należących do 12 gatunków. Jest to największa w Środkowej Europie zimowa kolonia tych ssaków. W sierpniu 1980 w na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w części podziemi o powierzchni 2.5 ha utworzono rezerwat „Nietoperek”, a w grudniu 1998 r. Rozporządzeniem Ministra OŚZNiL powołano rezerwat „Nietoperek II”, obejmując tym samym ochroną całość MRU.

Program wycieczki

Dzień 1

Międzyrzecki Rejon Umocniony Muzeum Fortyfikacji i nietoperzy w Pniewie

Możliwe trasy do wyboru:

Trasa krótka (1,5 h) Długość trasy: 1500 m
Trasa długa (2,5 h) Długość trasy: 2500 m

Godziny otwarcia: OKRES LETNI:
pon. – pt. – 9:00 – 17:00
sob. – niedz. – 10:00 – 17:00
OKRES ZIMOWY:
pon. – pt. – 9:00 – 15:00
sob. – niedz. – 10:00 – 15:00
Czas programu: 3-7h
Dostępność: Cały rok
Ceny biletów: Trasa krótka (grupowy szkolny – 15 zł Trasa długa (grupowy szkolny) – 20 zł
https://bunkry.pl