Gliwice to piękne i stare miasto, którego historia sięga średniowiecza. Zabytkowa starówka, interesująca architektura, dużo parków i terenów rekreacyjnych oraz moc wydarzeń kulturalnych sprawia, że miasto jest chętnie odwiedzane przez turystów.
Obecnie to ważny ośrodek akademicki i przemysłowy.
Gliwice są dobrze skomunikowane, leża na skrzyżowaniu autostrady A1 i A4, przechodzi przez nie również DTŚ, łatwo dostać się tu z innych miast aglomeracji Kolejami Śląskimi. Warto dodać, że w Gliwicach znajduje się port i marina, a także lotnisko.

Gliwice można zwiedzać na wiele sposobów, my proponujemy najprostszy, czyli spacery. Zapraszamy na Spacer po Starym Mieście, podczas którego można zapoznać się z dziejami miasta sięgającymi średniowiecza. Na trasie spaceru znajdują się najważniejsze budowle: Zamek Piastowski, mury obronne, kościół pw. Wszystkich Świętych, Rynek i Ratusz. Pierwsze wzmianki o Gliwicach jako mieście pojawiają się w dokumentach w II poł. XIII w. Średniowieczne miasto otoczone było wałami ziemnymi, okolonymi fosą zasilanymi wodami z rzeki Ostropki. Ich dawny przebieg wyznaczają ulice Dolnych i Górnych Wałów.

SPACER PO STARYM MIEŚCIE

Początek: Zamek Piastowski w Gliwicach
Koniec: Rynek w Gliwicach
Czas trwania: w zależności od tempa marszu ok. 40 minut, nie wliczając w ten czas wstępów do obiektów (Zamek Piastowski, Kościół Wszystkich Świętych wraz z wieżą widokową).

1. Zamek Piastowski (ul. Pod Murami 2) – gotycka budowla, sięgająca początkami XIVw., która należy łączyć w powstaniem murów obronnych. Dawny Dwór Cetrycza, który na przestrzeni wieków pełnił też funkcję folwarku, arsenału i więzienia. Obecnie znajduje się tam odział Muzeum w Gliwicach, w którym na wystawie „Gliwice – miasto wiele kultur” można zaznajomić się z dziejami i pradziejami miasta oraz kultura ludową tych obszarów.

2. Mury obronne (fragment przy. ul. Pod Murami) – najstarsze na Górnym Śląsku, datowane na XIV w. i okalały gród w kształcie owalnicy. Ówczesne mury miały wysokość do 9 m, grubość ponad 1 1 m, długość 1125 m, 29 baszt i dwie bramy. Zbudowano je z cegły na kamiennym fundamencie. Do dzisiaj zachowała się tylko część ówczesnych fortyfikacji (około 200 metrów), między innymi fragment fosy miejskiej oraz ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej).

3. Kościół pw. Wszystkich Świętych wraz z wieżą widokową (ul. Kościelna 4) – najstarsza gliwicka parafia, której powstanie związane jest z lokacja miasta. Świątynia została wybudowana w XV wieku w stylu gotyckim. Wnętrze ma piękny barokowy wystrój i gwiaździste sklepienie.
Z wieży można podziwiać panoramę miasta. Wejścia na wieżę widokową są organizowane w każdą sobotę i niedzielę od maja do września o godz. 16.00 i 17.00. W pozostałe dni tygodnia grupy należy zgłaszać w Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej pod nr. tel. 32 231 05 76.

4. Brama Raciborska, zwana też Czarną (Plac Rzeźniczy) – w czasie gdy miasto otoczone było murami obronnymi dostać się do niego można było tylko poprzez dwie bramy. Brama Raciborska została zbudowana na planie kwadratu o boku 9 m, miała pięć kondygnacji i była przykryta dachem namiotowym. Brama Bytomska zwana też Białą mieściła się dzisiejszej ul. Basztowej – została całkowicie rozebrana. Bramy i mury obronne zostały rozebrane w XIX w. gdy miasto zaczęło się gwałtowanie rozwijać.

5. Budynek pierwszej poczty w Gliwicach (Plac Inwalidów Wojennych…) – oddany do użytku w 1887 roku jest jednym z wielu obiektów w Gliwicach zaprojektowanych i wybudowanych przez wybitnego mistrza murarskiego – Salomona Lubowskiego. Zaprojektował on i wybudował tak istotne dla miasta budowle, jak synagoga (nie istnieje) czy Willa Caro, obecnie siedziba Muzeum w Gliwicach. Budynek Starej Poczty od momentu jej wybudowania aż do dzisiaj pełni funkcje publiczne, będąc siedzibą urzędów miejskich.

6. Rynek – ma kształt kwadratu 75mx75m i został wyznaczony wraz z wychodzącą z niego siatką ulic w czasie lokacji miasta w średniowieczu. Przez wieki pełnił rolę głównego placu handlowego. Znajduje się na nim ratusz, studnia miejska, fontanna z Neptunem. W chwili obecnej przyjemnie się jest tam delektować kawą w jednej w wielu kawiarni, albo też degustować dnia różnych kuchni.

7. Ratusz (Rynek) – budynek został zbudowany pod koniec XV w., dawniej i obecnie siedziba rady miasta. Na początku drewniany, później wielokrotnie przebudowywany przetrwał do naszych czasów mimo licznych pożarów. Podczas jednego z remontów, w1842 budowlani umieścili w gałce iglicy kapsułę czasu z gliwickimi pamiątkami z tego okresu dla potomności. W 2002 roku, podczas kolejnego remontu wieży kapsułę otwarto, zawartość trafiła do Muzeum a w gałce ponownie ukryto przekaz od współczesnych gliwiczan dla przyszłych pokoleń.

8. Rzeźba Gliwiczanki (róg kamienicy przy ul. Krótkiej i ul. Plebańskiej) – rzeźba przedstawia jedną z wielu dzielnych gliwiczanek, które wg jednej z legend przyczyniły się (w 1627 roku) do obrony miasta przed zdobyciem przez szwedzkie wojska księcia Mansfelda. Dzban w rękach kobiety odnosi się do gorącej kaszy, którą (według legendy) kobiety wylewały z murów na atakujących. Miniaturowy budynek u jej stóp przedstawia kościół Św. Krzyża, to ocalał od zniszczenia.

9. Fontanna z Neptunem (Rynek) – to zagadka dlaczego w mieście leżącym kilkaset kilometrów od morza, w XVIII w. postawiono fontannę przedstawiającą Neptuna siedzącego na delfinie. Wszystkie odpowiedzi mile widziane, ale poprawna jest jedna.

10. Tablice upamiętniające pobyt Króla Jana III Sobieskiego w Gliwicach (Rynek) Przejazd wojsk Jana III Sobieskiego przez Śląsk na odsiecz Wiednia jest jednym najważniejszych wydarzeń historycznych, jakie doświadczyły Gliwice w swoich dziejach. Pierwsza tablica, odnaleziona przypadkiem, poświęcona jest obchodom 200-lecia Odsieczy Wiedeńskiej. Druga tablica – umieszczona w 1983 – odnosi się bezpośrednio do trzechsetlecia pobytu Jana III Sobieskiego w Gliwicach.

11. Rzeźba Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej (Rynek) – barkowa figura autorstwa znanego śląskiego rzeźbiarza Johanna Melchiora Össtericha. Przedstawia klasyczne przedstawienie Maryi Immaculaty, stojącej na kuli ziemskiej i depczącej głowę węża. Jej obecność w tym miejscu jest wotum dziękczynnym związanym z obroną miasta przed wojskami szwedzkimi Mansfelda. Maria z Dzieciątkiem była także obecna w dawnym herbie miejskim, który zobaczyć możemy m.in. na budynku Ratusza.

Trasa „Gliwice – spacer po Starym Mieście” przygotowana została również w formie audioprzewodnika. Audioprzewodniki w formie aplikacji mobilnej można ściągnąć na smartfona ze strony: www.slaskie.travel. Specjalne urządzenia z wgranymi trasą można wypożyczyć za zwrotną kaucją w Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej i Zamku Piastowskim.

Foto: Leszek Węglorz, Muzeum w Gliwicach

Oprac. trasy: Magdalena Baraniecka, Muzeum w Gliwicach
Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej
ul. Dolnych Wałow 3
44-100 Gliwice
Tel. 32 2313855

Powiązane materiały edukacyjne